Η Ελλάδα δυστυχώς δεν έχει τις καλύτερες επιδόσεις στα περιβαλλοντικά θέματα. Η έλλειψη ουσιαστικών περιβαλλοντικών πολιτικών μέχρι σήμερα έχει οδηγήσει στη διόγκωση των περιβαλλοντικών προβλημάτων σε πολλούς τομείς, όπως για παράδειγμα η ελάχιστη διείσδυση των εναλλακτικών μορφών ενέργειας στο ενεργειακό μίγμα της χώρας, η προβληματική διαχείριση των απορριμμάτων, το μικρό ποσοστό ανακύκλωσης κι η έλλειψη προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Η νέα κυβέρνηση με τη σύσταση του αυτόνομου Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και τη στροφή της προς την πράσινη ανάπτυξη, έχει την ευθύνη να διορθώσει πολλά από τα λάθη του παρελθόντος και να τηρήσει μια υπεύθυνη στάση απέναντι στο περιβάλλον.

Όπως προκύπτει από το Ευρωβαρόμετρο, οι Έλληνες βρίσκονται στη δεύτερη θέση στην Ευρώπη σε αυτούς που θεωρούν τις κλιματικές αλλαγές ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα (στην πρώτη θέση βρίσκεται η Κύπρος). Είναι συχνό φαινόμενο όμως στην Ελλάδα οι δηλώσεις να μη συνοδεύονται κι από αντίστοιχες πράξεις. Οι Έλληνες πολίτες είναι σημαντικό να κάνουν την ανησυχία τους δράση και να αναλάβουν πρωτοβουλίες στην καθημερινή τους ζωή για την προστασία του περιβάλλοντος. Οι πολίτες έχουν επίσης τη δύναμη να ασκούν πίεση προς τις πολιτικές ηγεσίες και τους αρμόδιους φορείς να στραφούν προς τις απαραίτητες πολιτικές και να αναλάβουν τις αναγκαίες δράσεις για την προστασία του περιβάλλοντος.

Για παράδειγμα, η αντίθεση των Ελλήνων στη χρήση μεταλλαγμένων έχει καταφέρει να καθαρίσει το σύνολο σχεδόν των συσκευασμένων τροφίμων από μεταλλαγμένα συστατικά, ενώ όλο και περισσότερες εταιρίες παραγωγής ζωικών προϊόντων στην Ελλάδα προχωράνε στη χρήση ζωοτροφών χωρίς μεταλλαγμένους οργανισμούς.

Υπάρχουν πολλά που μπορούμε να κάνουμε για να περιορίσουμε τις αρνητικές επιπτώσεις των καταναλωτικών μας συνηθειών στο περιβάλλον. Το τρίπτυχο «επαναχρησιμοποιούμε, μειώνουμε, ανακυκλώνουμε» αποτελεί μία καλή βάση για την καταναλωτική μας συμπεριφορά. Σύμφωνα με αυτό, αποφεύγουμε τα προϊόντα μίας χρήσης (για παράδειγμα στο σούπερ μάρκετ προτιμάμε μία πάνινη τσάντα για τα ψώνια μας και αποφεύγουμε τις πλαστικές και βιοδιασπώμενες), περιορίζουμε τις αγορές μας στα απολύτως απαραίτητα (υπολογίζεται ότι το 5-10% των οικιακών απορριμμάτων αποτελείται από τρόφιμα που δεν έχουμε καταναλώσει), αποφεύγουμε τις περιττές συσκευασίες και ανακυκλώνουμε χαρτί, γυαλί, αλουμίνιο, πλαστικό, ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές και μπαταρίες.

Παρόλο που δεν έχει γίνει ακόμα ολοκληρωμένη έρευνα σχετικά με τη συμπεριφορά των Ελλήνων φοιτητών απέναντι στο περιβάλλον μπορούμε να παρατηρήσουμε αρκετά οικολογικά λάθη. Με μια πρώτη ματιά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στα πανεπιστήμια παρατηρείται μεγάλης κλίμακας κατανάλωση προϊόντων μίας χρήσης, για παράδειγμα ποτήρια για καφέ, καθώς και κατανάλωση γρήγορου φαγητού. Επίσης, στα ελληνικά πανεπιστήμια δεν υπάρχουν κάδοι ανακύκλωσης, με αποτέλεσμα τεράστιες ποσότητες χαρτιού, αλουμινένια κουτάκια από αναψυκτικά κλπ να καταλήγουν στα σκουπίδια.

Ο τομέας των μεταφορών στην Ελλάδα συμβάλλει κατά 40% στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, που προκαλούν το φαινόμενο των κλιματικών αλλαγών. Είναι επομένως απαραίτητο οι φοιτητές να μειώσουν στο ελάχιστο τις μεταφορές με αυτοκίνητο. Οι φιλικότεροι τρόποι μεταφοράς στην πόλη είναι τα μέσα μαζικής μεταφοράς, ενώ το ποδήλατο ή το περπάτημα όχι μόνο δεν επιβαρύνουν καθόλου το περιβάλλον αλλά και αποτελούν πολύ καλή άσκηση. Αν πάλι κάποιος σπουδάζει σε άλλη πόλη, ας αποφύγει το ταξίδι με αεροπλάνο ή με αυτοκίνητο και ας προτιμήσει τρένο ή λεωφορείο.

Τα βήματα που μπορούν να γίνουν είναι πολλά. Αρχικά, μπορούμε να αναφέρουμε την επιλογή ηλεκτρικών συσκευών υψηλής ενεργειακής κλάσης (Α, ΑΑ, Α+), που μας εξασφαλίζουν χαμηλότερη ενεργειακή κατανάλωση. Παράλληλα, σημαντικά βήματα είναι η χρήση λαμπτήρων εξοικονόμησης ενέργειας καθώς κι η τοποθέτηση του γραφείου, όπου διαβάζουμε, δίπλα στο παράθυρο ώστε να εκμεταλλευόμαστε το φυσικό φωτισμό.

Μία από τις πιο ενεργοβόρες συσκευές σε κάθε φοιτητικό κι όχι μόνο νοικοκυριό είναι ο ηλεκτρικός θερμοσίφωνας. Εάν για οποιοδήποτε λόγο δε μπορούμε να τον αντικαταστήσουμε με ηλιακό, φροντίζουμε να μην τον ξεχνάμε αναμμένο. Επίσης, το ψυγείο καταναλώνει πολλή ηλεκτρική ενέργεια δεδομένου ότι είναι συνεχώς στην πρίζα. Αν πρόκειται να αγοράσουμε νέο ψυγείο, επιλέγουμε υψηλής ενεργειακής κλάσης (Α, ΑΑ, Α+), με τεχνολογία greenfreeze (δηλαδή ψυγείο με ψυκτικά που δεν καταστρέφουν το όζον) ενώ φροντίζουμε να κάνουμε συχνά απόψυξη. Τέλος, δεν τοποθετούμε το ψυγείο κοντά στο φούρνο ή σε σημείο που το βλέπει ο ήλιος.

Είναι σημαντικό να διαχειριζόμαστε σωστά τις ενεργοβόρες ηλεκτρικές συσκευές όπως η τηλεόραση. Καταρχήν, δεν αφήνουμε επουδενί τις συσκευές ανοιχτές για περισσότερο διάστημα από όσο τις χρησιμοποιούμε. Επίσης, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι όταν τις κλείνουμε δεν πρέπει να τις αφήνουμε σε κατάσταση αναμονής (standby) αλλά να τις κλείνουμε από τον κεντρικό διακόπτη για να μην έχουμε απώλεια ρεύματος.

Αρχικά, θα πρέπει να γνωρίζουν οι φοιτητές ότι ένας φορητός υπολογιστής καταναλώνει μέχρι και 93% λιγότερη ενέργεια σε σχέση με ένα σταθερό. Οπότε, η ενέργεια που εξοικονομούμε είναι τεράστια. Θα πρέπει, παράλληλα, να επιλέγουμε επίπεδη οθόνη, ενώ, όπως και με τις άλλες ηλεκτρικές συσκευές, δεν πρέπει να τις έχουμε ανοιχτές όταν δεν τις χρησιμοποιούμε. Έτσι κλείνουμε τα περιφερειακά συστήματα (εκτυπωτές, σκάνερ κλπ) όταν δεν τα χρειαζόμαστε.

Μαγειρεύουμε σε σκεύη που εφαρμόζουν στις εστίες. Αν η βάση του σκεύους είναι 1-2 εκατοστά μικρότερη από την εστία, σπαταλάμε 20-30% περισσότερη ενέργεια. Επίσης, κλείνουμε το μάτι της κουζίνας δέκα λεπτά πριν ετοιμαστεί το φαγητό. Όταν ετοιμάζουμε φαγητό στο φούρνο, αποφεύγουμε την προθέρμανση και δεν ανοίγουμε άσκοπα την πόρτα του: με κάθε άνοιγμα χάνεται το 20% της θερμότητας! Τέλος, ζεσταίνουμε μόνο όσο νερό χρειαζόμαστε για τον καφέ ή το τσάι μας.

Διαβάζουμε προσεκτικά την ετικέτα με τα συστατικά στα συσκευασμένα τρόφιμα. Αν περιέχουν κάποιο μεταλλαγμένο συστατικό, θα αναγράφεται «περιέχει ή προέρχεται από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς». Αν βρούμε κάποιο προϊόν που περιέχει μεταλλαγμένα συστατικά, διαμαρτυρόμαστε στον έμπορο και την εταιρία παραγωγής ή εισαγωγής. Για τα ζωικά προϊόντα (γάλα, αυγά, κοτόπουλα) συμβουλευόμαστε τον Οδηγό Καταναλωτών της Greenpeace για τα μεταλλαγμένα στις ζωοτροφές, τον οποίο θα βρούμε στην ηλεκτρονική διεύθυνση της οργάνωσης (www.greenpeace.org).

Θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι οι φορτιστές δεν είναι από τις πιο ενεργοβόρες συσκευές, ενώ κι η τεχνολογία συνεχώς βελτιώνεται και τους κάνει όλο και πιο αποδοτικούς. Παρόλ’ αυτά, δεν υπάρχει λόγος για την παραμικρή σπατάλη ενέργειας. Αφού φορτίσουμε το κινητό μας ή οποιαδήποτε άλλη συσκευή, βγάζουμε τον φορτιστή από την πρίζα (όσο μένει στην πρίζα συνεχίζει να καταναλώνει ενέργεια). Ακόμα καλύτερα, αγοράζουμε ηλιακό φορτιστή και φορτίζουμε το κινητό μας απευθείας από τον ήλιο.

Για να μειώσουμε την κατανάλωση ενέργειας το χειμώνα, καταρχήν δεν κάνουμε υπερβολές: μία θερμοκρασία 18-19 βαθμών είναι αρκετή για να νιώθουμε άνετα στο χώρο μας. Εξάλλου, δε χρειάζεται να είμαστε στο σπίτι με ένα μπλουζάκι ενώ έξω οι θερμοκρασίες είναι χαμηλές. Δεν καλύπτουμε τα καλοριφέρ και αφήνουμε ελεύθερο το χώρο γύρω τους ώστε να διαχέεται η ζέστη σε όλο το σπίτι. Επίσης, το βράδυ κλείνουμε πατζούρια και κουρτίνες για να κρατήσουμε το κρύο έξω.

Το καλοκαίρι προτιμάμε τη χρήση ανεμιστήρα αντί για το ενεργοβόρο κλιματιστικό. Παράλληλα, με τέντες στα μπαλκόνια και ανοιχτά χρώματα στους εξωτερικούς τοίχους κρατάμε τη ζέστη έξω, ενώ φροντίζουμε να περιορίσουμε και τις πηγές θερμότητας μέσα στο σπίτι, όπως το σίδερο, το φούρνο κλπ, ιδιαίτερα τις πιο ζεστές ώρες της μέρας. Τέλος, αερίζουμε το σπίτι το βράδυ που η ζέστη πέφτει.

Η Greenpeace είναι ανεξάρτητη οικονομικά. Αυτό σημαίνει πως δεν δέχεται χρήματα από κυβερνήσεις, εταιρείες ή την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η μοναδική πηγή εισοδήματος για την οργάνωση είναι οι απλοί άνθρωποι. Η υποστήριξη δεν είναι κάποιο συγκεκριμένο ποσό. Ο καθένας μπορεί να συνεισφέρει όπως μπορεί. Οι περισσότεροι υποστηρικτές δίνουν ένα ποσό σε μια συγκεκριμένη συχνότητα, μέσω πάγιας τραπεζικής εντολής. Μπορεί όμως κάποιος να το κάνει και μέσω ταχυδρομείου.

Εξίσου σημαντική είναι κι η υποστήριξη που μας δίνουν με τον χρόνο και την ενέργειά τους οι εθελοντές της οργάνωσης. Εθελοντική ομάδα υπάρχει στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη και τα ενδιαφέροντά της είναι πολλά. Χωρίς αυτούς τους ανθρώπους δεν θα είχαμε τη δυνατότητα δράσης που έχουμε τώρα.