η συνέντευξη του μήνα: Σεπτέμβριος 2009

Συνέντευξη με την ψυχολόγο κα. Μαίρη Βαρβαρούση
από τον Ευθύμιο Σαββάκη

Βρισκόμενοι σε περίοδο εξεταστικής τι θα συμβουλεύατε, ως ειδικός, τους φοιτητές;

Προκειμένου να έχουν μια ικανοποιητική επίδοση οι φοιτητές καλό θα είναι να δώσουν έμφαση στο ποιοτικό και όχι τόσο στο ποσοτικό διάβασμα. Αναγκαία είναι επίσης η προσήλωση στους στόχους που οι ίδιοι έχουν θέσει, η πειθαρχία στην τήρηση του προγράμματος προκειμένου να καλύπτουν όλη την ύλη και φυσικά να μην ξεχνάνε να φροντίζουν τον εαυτό τους.

Ποια είναι τα κυριότερα λάθη που κάνουν οι φοιτητές στην οργάνωση του χρόνου τους;

Το μεγαλύτερο λάθος των φοιτητών είναι ότι θεωρούν ότι έχουν απεριόριστο χρόνο στην διάθεση τους, προκειμένου να ετοιμαστούν για την εξεταστική περίοδο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλές φορές να προσπαθούν να καλύψουν την τελευταία στιγμή μεγάλο όγκο ύλης, να αγχώνονται επειδή δεν μπορούν να συγκρατήσουν τις πληροφορίες και τελικά να μην τα πηγαίνουν τόσο καλά στην εξεταστική τους.

Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος του προγράμματος κατά τη διάρκεια όλης της χρονιάς;

Το πρόγραμμα αποτελεί ίσως έναν από τους καθοριστικούς παράγοντες επιτυχίας στην εξεταστική. Με την εφαρμογή ενός καλά οργανωμένου προγράμματος ο φοιτητής μπορεί να αφομοιώσει τις πληροφορίες πιο εύκολα, να παρατηρεί τον εαυτό του και να κατανοεί σε ποια σημεία χρειάζεται περισσότερη προσπάθεια. Βασικό στοιχείο όμως αποτελεί ότι το πρόγραμμα δίνει την αίσθηση στον φοιτητή ότι το διάβασμα έχει αρχή και τέλος.

Πόσο ευεργετικά επιδρούν τα διαλείμματα ανάμεσα σε πολύωρες μελέτες;

Η ανάπαυλα ανάμεσα στη πολύωρη μελέτη θεωρείται απαραίτητη. Το διάλειμμα θα πρέπει να γίνεται σε διαφορετικό χώρο από εκείνο που διαβάζει το άτομο και να εμπεριέχει διαφορετική δραστηριότητα. Δεν χρησιμοποιούμε το διάλειμμα για να κάνουμε επανάληψη σε αυτά που έχουμε ήδη διαβάσει. Πρέπει ο φοιτητής να δίνει χρόνο στον εαυτό του να ξεκουραστεί νοητικά.

Ποια θεωρείται ότι είναι τα μυστικά της επιτυχίας για μια ικανοποιητική επίδοση;

Οι παράγοντες που μπορεί να συμβάλλουν σε μια ικανοποιητική επίδοση αφορούν συνήθως την τήρηση ενός προγράμματος με χωρισμό της ύλης, τα συχνά διαλείμματα για ξεκούραση και ανάπαυλα καθώς και την παρακολούθηση των διαλέξεων στο πανεπιστήμιο. Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης η καλή διατροφή, η μέριμνα για καλό ύπνο καθώς και η μετρίαση του άγχους των εξετάσεων. Το σπουδαιότερο όμως είναι η ίδια η προσπάθεια του φοιτητή και η προσήλωση στους στόχους που έχει θέσει.

Ποια ψυχολογικά προβλήματα αντιμετωπίζουν συχνά οι φοιτητές;

Οι φοιτητές συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα με την διαχείριση του άγχους τους και πολλές φορές μπορεί να εμφανίσουν κάποια αγχώδη ή συναισθηματική διαταραχή. Γενικά ότι ισχύει για τον γενικό πληθυσμό ισχύει και για τους φοιτητές. Δηλαδή περίπου το 25% με 30% μπορεί να εμφανίσει κάποια ψυχολογική διαταραχή και να χρειαστεί βοήθεια.

Κατά πόσο έχουν αυξηθεί τα φαινόμενα αγχώδους διαταραχής στους κόλπους των φοιτητών;

Οι έρευνες στον ελλαδικό χώρο δείχνουν ότι οι αγχώδεις διαταραχές παρουσιάζουν μια αύξηση στον φοιτητικό κόσμο και πολλές φορές συνδέονται με την ανασφάλεια που νιώθει ο φοιτητής για την επαγγελματική του αποκατάσταση και τη ζωή του γενικά μετά το πανεπιστήμιο.

Τι διαφοροποιεί το δημιουργικό από το παθογόνο άγχος;

Το άγχος δεν αποτελεί πάντα μια αρνητική αντίδραση του οργανισμού στα διάφορα ερεθίσματα αλλά είναι κίνητρο για δράση. Τα μέτρια επίπεδα άγχους συνήθως συνδέονται με την καλύτερη επίδοση.Για παράδειγμα αν ένας φοιτητής ανησυχεί για την επίδοση του αυτό μπορεί να τον οδηγήσει στο να διαβάσει και να προσπαθήσει περισσότερο με αποτέλεσμα να έχει και καλύτερη επίδοση. Αυτό ονομάζεται δημιουργικό άγχος. Αντίθετα τα υψηλά επίπεδα άγχους μπορεί να οδηγήσουν σε αποδιοργάνωση του ατόμου και έκπτωση της λειτουργικότητάς του. Εδώ εμφανίζεται το καταστρεπτικό, παθογόνο άγχος.

Ποια είναι τα μέτρα που πρέπει να παίρνουν οι φοιτητές για να εξέλθουν από μια τέτοια κατάσταση;

Βασικό στοιχείο αποτελεί ο έλεγχος των αρνητικών σκέψεων του τύπου «δεν θα τα καταφέρω», «σίγουρα θα αποτύχω», σε συνδυασμό βέβαια με την καλή προετοιμασία εν όψει εξεταστικής. Έτσι ένας φοιτητής μπορεί να μετριάσει το άγχος του και να έχει μια ικανοποιητική επίδοση.

Πότε πρέπει να καταφεύγει ένας φοιτητής που πάσχει από ανεξέλεγκτο άγχος σε έναν ειδικό;

Πρέπει να ζητάμε βοήθεια όταν το άγχος αρχίζει να επιδρά αρνητικά στην λειτουργικότητα μας. Δηλαδή όταν δυσκολευόμαστε να κοιμηθούμε, να συγκεντρωθούμε, να ευχαριστηθούμε. Πάντως καλό είναι να θυμόμαστε ότι δεν χρειάζεται να φτάσει το άγχος μας σε ανεξέλεγκτα σημεία προκειμένου να ζητήσουμε βοήθεια. Όσο πιο νωρίς καταφύγουμε σε κάποιον ειδικό τόσο ευκολότερα μπορούμε να προλάβουμε τα χειρότερα.

Πως κρίνετε τη ψυχολογική υποστήριξη που προσφέρεται από το Α.Π.Θ σε φοιτητές με ψυχολογικά προβλήματα;

Η ψυχολογική υποστήριξη που παρέχει το ΑΠΘ θεωρώ ότι είναι από τα πλέον θετικά χαρακτηριστικά του πανεπιστημίου. Αποτελεί ένα θεσμό που μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην πρόληψη αλλά και αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων.

Ποιες αλλαγές απαιτούνται για να καθιερωθεί και στη χώρα μας ο θεσμός των ψυχολόγων σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης;

Το κράτος θα πρέπει να μεριμνήσει έτσι ώστε ο ψυχολόγος να είναι άμεσα συνδεδεμένος με την εκπαίδευση. Η χρηματοδότηση τέτοιων θέσεων αποτελεί πλέον βασική ανάγκη καθώς δεν πρέπει να λησμονούμε ότι ο σκοπός της εκπαίδευσης δεν είναι μόνο η απόκτηση γνώσεων αλλά και η φροντίδα των συναισθηματικών αναγκών του ατόμου. Η προαγωγή αυτή της ψυχικής υγείας καθιστά αναγκαία την παρουσία ψυχολόγου μέσα στο σχολικό ή ακαδημαϊκό πλαίσιο.

Τι θα πρέπει να προσέξουν οι πρωτοετείς φοιτητές κατά την περίοδο προσαρμογής τους στη νέα φοιτητική πραγματικότητα;

Βασικό ζήτημα αποτελεί η πειθαρχία, η προσήλωση στον στόχο. Πολλοί πρωτοετείς φοιτητές δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις των σχολών τους χωρίς να έχουν κάποιο έλεγχο από τους γονείς τους, στοιχείο που υπήρχε στην σχολική τους ζωή. Επίσης πολλές φορές αδυνατούν να εκπληρώσουν βασικές ανάγκες αυτοφροντίδας καθώς μέχρι τώρα αυτό ήταν αρμοδιότητα της οικογένειας και ιδιαίτερα της μητέρας. Οι φοιτητές θα πρέπει να θυμούνται ότι μπορούν να συνδυάσουν και την καλή επίδοση στην σχολή τους αλλά και τα οφέλη, βιώματα της φοιτητικής ζωής.

Ως απόφοιτη του τμήματος Ψυχολογίας του Α.Π.Θ. τι θα συμβουλεύατε τους νέους φοιτητές του τμήματος;

Η επιστήμη της ψυχολογίας δεν είναι μια στατική και στάσιμη επιστήμη. Συνεχώς εξελίσσεται και μαζί θα πρέπει να ακλουθούν τις εξελίξεις και οι επαγγελματίες αλλά και οι φοιτητές. Για αυτό τον λόγο οι φοιτητές καλό θα είναι να είναι δραστήριοι κατά την διάρκεια των σπουδών τους σε επίπεδο παρακολούθησης διαλέξεων, σε ερευνητικό έργο αλλά και σε συμμετοχή σε συνέδρια.

Θα προτείνατε σε κάποιον να ακολουθήσει τον κλάδο της ψυχολογίας;

Θα πρότεινα σε κάποιον να ακολουθήσει το επάγγελμα του ψυχολόγου μόνο αν είναι διατεθειμένος να προσφέρει στον συνάνθρωπό του αλλά και σίγουρος ότι έχει το ψυχικό σθένος για να μπορεί να αντέξει τις δύσκολες απαιτήσεις του επαγγέλματος.

Η κα. Μαίρη Βαρβαρούση είναι ψυχολόγος, απόφοιτη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ασκεί ιδιωτικά το επάγγελμα της ψυχολόγου στην Πτολεμαΐδα, και παρά το νεαρό της ηλικίας της έχει να επιδείξει σημαντική επιστημονική παρουσία σε πανελλήνιες αλλά και παγκόσμιες ανακοινώσεις, δημοσιεύσεις, ομιλίες καθώς και συνέδρια.

Αποποίηση ευθύνης: Το exam panel δεν υιοθετεί, εγκρίνει ή απορρίπτει τις απόψεις των συνεντευξιαζόμενων και δεν εγγυάται για την ακρίβεια και την ορθότητα των πληροφοριών που παρέχουν. Η δημοσίευση των συνεντεύξεων σε τοποθεσίες του exam panel γίνεται μετά από την έγγραφη-ηλεκτρονική συναίνεσή τους.