το blog του exam panel: H1N1

Πέμπτη, 24 Σεπτεμβρίου 2009 - Βασίλης Πετρούλιας

Τα σχολεία έχουν ήδη αρχίσει και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι έτοιμα για την έναρξη της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς. Ένα από τα θέματα της εποχής σε παγκόσμιο επίπεδο είναι ο νέος ιός της γρίπης H1N1. Λόγω του πανδημικού του χαρακτήρα αποτελεί «ευαίσθητη» υπόθεση με την οποία ασχολούνται εντατικά και επισταμένα τόσο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση, και βέβαια οι κυβερνήσεις όλων των χωρών.

Ο τρόπος ενημέρωσης γύρω από το θέμα περιορίζεται σε τηλεοπτικές ή άλλες συνεντεύξεις εκπροσώπων κυβερνητικών ή μη φορέων και οι περισσότερες αναφορές γίνονται με απογραφικό χαρακτήρα. Η μόνη έντυπη «επίσημη» ενημέρωση που έφτασε στα χέρια μου, ήταν το φυλλάδιο που μοιραζόταν (δεν γνωρίζω αν μοιράζεται ακόμα) στις αφίξεις του Διεθνούς Αεροδρομίου της Αθήνας.

Έψαξα στα sites των υπουργείων Παιδείας, Υγείας και Απασχόλησης για σχετικό υλικό και δεν βρήκα τίποτα. Το ίδιο άκαρπη ήταν και η αναζήτηση σε όλα τα κεντρικά sites των Πανεπιστημίων και των ΤΕΙ. Ζώντας στην εποχή της πληροφορίας, η οποία στην προκειμένη περίπτωση δεν υπάρχει από επιλογή, το περιεχόμενο αυτής της δημοσίευσης αναγκαστικά προήλθε από αλλοδαπά sites και συγκεκριμένα την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και το Υπουργείο Υγείας της Βικτώρια (Αυστραλία) το οποίο μάλιστα παρέχει υλικό και στα Ελληνικά (κείμενο pdf). Από το υλικό αυτό αφαιρέθηκαν όλα τα στοιχεία που σχετίζονται με φάρμακα, μεθόδους θεραπείας και ότι άλλο αποτελεί αυστηρά «εξειδικευμένη» πληροφορία που ανάγεται σε επιστημονικό επίπεδο. Επιπλέον αφαιρέθηκαν ή/και αντικαταστάθηκαν στατιστικά στοιχεία καθώς και μέτρα πολιτειακής διαχείρισης που δεν αφορούν την Ελλάδα.

1. Τι είναι ο γρίπη των χοίρων;

Η γρίπη των χοίρων είναι ασθένεια του αναπνευστικού που προκαλείται από ένα νέο ιό της γρίπης.

2. Ποια είναι τα σημάδια και τα συμπτώματα της νέας γρίπης;

Τα συμπτώματα της γρίπης των χοίρων είναι ίδια με αυτά άλλων γνωστών μορφών γρίπης και περιλαμβάνουν πυρετό, βήχα, πονόλαιμο, πόνους στο σώμα, πονοκέφαλο, ρίγη και κόπωση. Σαν συμπτώματα έχουν αναφερθεί επίσης η διάρροια και ο εμετός.

Ο ιός μέχρι στιγμής έχει χαρακτηριστεί ως «ήπια» πανδημία και μπορεί να συγκριθεί με τη συνήθη εποχική γρίπη. Όπως και κάθε εποχική γρίπη, μπορεί να προκαλέσει επιδείνωση σε άτομα που αντιμετωπίζουν χρόνιες παθήσεις.

3. Πόσο σοβαρό είναι το στέλεχος H1N1 της γρίπης;

Αυτή η ασθένεια έχει ταξινομηθεί ως ήπια. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η πλειοψηφία (95%) των περιπτώσεων είναι ήπιας μορφής. Ωστόσο, το 5% των περιπτώσεων είναι σοβαρές, γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί να απαιτείται νοσηλεία και εντατική φροντίδα. Επειδή το συγκεκριμένο στέλεχος είναι ένα νέο στέλεχος, υπάρχει η πιθανότητα κάποιοι ασθενείς να καταλήξουν. Η πιθανότητα αυτή είναι μεγαλύτερη για τις ομάδες υψηλού κινδύνου, χωρίς να αποκλείεται ο γενικότερος πληθυσμός, συμπεριλαμβανομένων των νεαρών ενηλίκων και των εφήβων.

4. Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών;

Μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών από τη γρίπη διατρέχεις εάν:
  • Είσαι έγκυος
  • Είσαι παθολογικά παχύσαρκος
  • Υποφέρεις από κάποια χρόνια ασθένεια όπως ο διαβήτης
  • Υποφέρεις από κάποια ασθένεια του αναπνευστικού συστήματος όπως το άσθμα

5. Πώς εξαπλώνεται;

Η εξάπλωση του ανθρώπινου ιού γρίπης των χοίρων σίγουρα μεταδίδεται όπως και κάθε άλλη γνωστή εποχική γρίπη. Οι ιοί της γρίπης μεταδίδονται κυρίως από άτομο σε άτομο μέσω μολυσματικών σταγονιδίων από την ομιλία, το βήχα ή το φτέρνισμα. Υπάρχει πιθανότητα μόλυνσης από άγγιγμα επιφανειών με «ζωντανό» ιό και στη συνέχεια άγγιγμα στο στόμα, τη μύτη ή τα μάτια.

Ο νέος ιός είναι μολυσματικός, μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο και μπορεί να παραμείνει σε βιώσιμη ετοιμότητα για 5 λεπτά. Ορισμένοι ιοί και βακτήρια μπορούν να ζήσουν 2 ή και περισσότερες ώρες εκτός σώματος σε επιφάνειες όπως τραπέζια, πόμολα και γραφεία. Το συχνό πλύσιμο των χεριών θα μειώσει πολύ τον πιθανότητα μόλυνσης από αυτές τις κοινές επιφάνειες.

6. Πόσο καιρό μπορεί ένα μολυσμένο άτομο να μεταδίδει τον ιό σε άλλους;

Οι άνθρωποι με τον νέο ιό θα πρέπει να θεωρούνται δυνητικώς μολυσματικά άτομα εφόσον εξακολουθούν να παρουσιάζουν συμπτώματα για έως και τρεις μέρες μετά την έναρξη της αντιικής θεραπείας.

Τα παιδιά, ειδικότερα τα μικρά, μπορεί δυνητικά να είναι μολυσματικά για περισσότερο χρονικό διάστημα.

7. Πρέπει να φοράω μάσκα;

Εάν δεν ασθενείς δε χρειάζεται να φοράς μάσκα γιατί σου παρέχει πολύ περιορισμένο όφελος και προστασία. Στην αντίθετη περίπτωση η μάσκα είναι πραγματικά αποτελεσματική γιατί έτσι συμβάλλεις στην πρόληψη της εξάπλωσης του ιού.

8. Είναι ασφαλές να τρώω χοιρινό κρέας και άλλα προϊόντα με βάση το χοιρινό κρέας;

Ναι, ακόμη και στις χώρες που ο ιός έχει μεγάλη εξάπλωση με πολλά κρούσματα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι δεν έχει αποδειχθεί η μετάδοση του ιού μέσω κατανάλωσης χοιρινού κρέατος. Η σωστή χρήση και το μαγείρεμα χοιρινού κρέατος είναι ασφαλής. Το μαγείρεμα χοιρινού κρέατος σε θερμοκρασίες των 70 βαθμών Κελσίου και άνω, σκοτώνει τον ίο της γρίπης.

9. Τι πρέπει να κάνω;

Βοήθησε στην προστασία του εαυτού σου και των άλλων από τη γρίπη ακολουθώντας τα παρακάτω στην περίπτωση αδιαθεσίας:
  • Αν έχεις ήπια συμπτώματα γρίπης, μείνε στο σπίτι και απέφυγε την επαφή με άλλα άτομα μέχρι να σταματήσουν τα συμπτώματα.

  • Αν έχεις μέτρια αδιαθεσία με συμπτώματα γρίπης, πρώτα κάλεσε το γιατρό σου και μετά επισκέψου τον αν σου ζητηθεί.

  • Τα επείγοντα περιστατικά σε νοσοκομείο σε αφορούν μόνο αν είσαι σοβαρά ασθενής.

10. Πώς μπορώ να προστατεύσω το εαυτό μου;

Η καλύτερη άμυνα απέναντι στην εξάπλωση της γρίπης είναι η καλή υγιεινή.

  • Κάλυψε το στόμα σου με ένα χαρτομάντιλο πριν βήξεις ή φτερνιστείς και μετά πέταξέ το σε κάδο με πλαστική επένδυση.

  • Πλένε συχνά τα χέρια σου με σαπούνι και νερό, ιδιαίτερα μετά το βήχα ή το φτάρνισμα. Μαντηλάκια καθαρισμού χεριών με οινόπνευμα (αλκοόλη) είναι επίσης αποτελεσματικά, όπως και αντίστοιχα gel.

  • Απέφυγε την επαφή των χεριών σου με τα μάτια, τη μύτη και το στόμα σου. Είναι ο συνηθέστερος τρόπος εξάπλωσης των μικροβίων.

  • Αν έχεις τον ιό της γρίπης, θα πρέπει να αποφεύγεις τους δημόσιους χώρους και την επαφή με άλλα άτομα, (το ίδιο ισχύει ιδιαίτερα για τα παιδιά).

Σε ότι αφορά τον εμβολιασμό για τον ιό τύπου Α H1N1, κάθε χώρα έχει το δικό της πλάνο δράσης. Για την Ελλάδα, η κατάσταση προς το παρόν δεν είναι «κλειδωμένη» τουλάχιστον χρονικά. Σήμερα μάλιστα η Εθνική Επιτροπή για την αντιμετώπιση της Πανδημίας της Νέας Γρίπης ανακοίνωσε μέσω της προέδρου του Ελένης Γιαμαρέλου, ότι όσοι επιθυμούν να εμβολιαστούν με το εμβόλιο της νέας γρίπης θα υπογράφουν υπεύθυνη δήλωση!!! Προτεραιότητα για εμβολιασμό έχουν 2.000.000 άτομα, δηλαδή σχεδόν το 20% του συνολικού πληθυσμού. Τις πρώτες υπογραφές θα κληθούν να βάλουν όλα τα άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας, οι έγκυες 2ου και 3ου τριμήνου, όσοι προσέχουν παιδιά μικρότερα των 6 μηνών και οι επαγγελματίες υγείας.

Παρόλα αυτά ο εμβολιασμός για την εποχική γρίπη συνιστάται για άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών και άτομα με χρόνιες παθήσεις. Ο νέος ιός παρά την «ήπιο» χαρακτηρισμό του μπορεί να γίνει επικίνδυνος όταν συνδυαστεί με εποχική γρίπη, λοιμώξεις του αναπνευστικού κα.

11. Τι να περιμένω αν έχω γρίπη;

Ημέρα 1-3: Αιφνίδιος πυρετός (άνω των 38 βαθμών Κελσίου), πονοκέφαλος, μυϊκός πόνος και αδυναμία, ξηρός βήχας, πονόλαιμος και μερικές φορές μπουκωμένη μύτη.

Ημέρα 4: Πυρετός και μείωση των μυϊκών πόνων, βραχνάδα, ξηρός λαιμός ή πονόλαιμος, βήχας. Σε περίπτωση προηγούμενης ήπιας δυσφορίας στο στήθος, η δυσφορία γίνεται πιο αισθητή. Αίσθηση κούρασης, κατάθλιψης ή ακόμα και κατάρρευσης.

Ημέρα 8: Μείωση συμπτωμάτων. Βήχας, κούραση και ήπια κατάθλιψη η οποία μπορεί να διαρκέσει 1-2 εβδομάδες ή και περισσότερο.

12. Πότε να ζητήσω ιατρική συμβουλή;

Ο διαχωρισμός του νέου ιού από κάθε γνωστή εποχική γρίπη δεν γίνεται μόνο μέσω των συμπτωμάτων. Επιβάλλεται ιδιαίτερη προσοχή σε ενδείξεις ασθενών που μπορεί να χρειαστούν περαιτέρω ιατρική φροντίδα, συμπεριλαμβανομένων των παρακάτω:
  • Δυσκολία στην αναπνοή
  • Πόνος στο στήθος
  • Κυανό χρώμα γύρω από τα χείλη
  • Αδυναμία κατακράτησης υγρών λόγω διάρροιας ή εμετών και αφυδάτωση
  • Αποπροσανατολισμός ή σύγχυση.

Σε περίπτωση εμφάνισης αυτών των συμπτωμάτων είναι σημαντικό να ζητηθούν ιατρικές συμβουλές.

13. Τι θα γίνει με τα σχολεία και τα Πανεπιστήμια;

Στην πράξη κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια τις καταστάσεις που θα δημιουργηθούν με τη νέα γρίπη. Ωστόσο, σε παγκόσμιο επίπεδο, το περιφερειακό ή γενικευμένο κλείσιμο των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων δεν θεωρείται αναλογικό και δεν κρίνεται σκόπιμο όταν η πλειοψηφία των περιστατικών έχει ήπια συμπτώματα.

Η Εθνική Επιτροπή για την αντιμετώπιση της Πανδημίας της Νέας Γρίπης αποφάσισε σήμερα το κλείσιμο το σχολείων σε τρία επίπεδα με κοινή απόφαση νομάρχη και υπουργού υγείας. Στο πρώτο επίπεδο κλείνει μια τάξη στην περίπτωση που νοσήσουν ένα έως πέντε παιδιά με πυρετό άνω των 38 βαθμών και με ένα ακόμα σύμπτωμα γρίπης. Στο δεύτερο επίπεδο όταν κλείσουν δύο με τρεις τάξεις θα κλείνει το σχολείο και τέλος θα κλείνει όλο το σχολικό συγκρότημα όταν κλείσει μεγάλο ποσοστό (?) σχολείων.

14. Τι γίνεται με τους χώρους εργασίας;

Κάθε εργοδότης θα πρέπει να επικεντρωθεί στην προώθηση της ορθής υγιεινής των χεριών ενθαρρύνοντας τους εργαζόμενους να ακολουθήσουν τους πρακτικούς κανόνες που αναφέρθηκαν παραπάνω στην ένατη και δέκατη ερώτηση. Αφίσες και ενημερωτικό υλικό, αναρτημένο σε εμφανείς θέσεις, σίγουρα θα βοηθήσει στη διαρκή αφύπνιση των εργαζομένων.

Παράλληλα οι εργοδότες θα πρέπει να φροντίσουν για την παροχή όλου του υλικού υγιεινής που απαιτείται για την πρόληψη, και να ενθαρρύνουν προσωπικό, επισκέπτες, πελάτες κλπ με γρίπη να παραμείνουν σπίτι τους, μακριά από το χώρο εργασίας, μέχρι να αναρρώσουν ή τα συμπτώματά τους να σταματήσουν εντελώς. Τέλος θα πρέπει να ενθαρρύνουν κάποια άτομα να αξιολογηθούν για το κατά πόσο ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου για τις επιπλοκές της γρίπης.

15. Ποια είναι η εξέλιξη της πανδημίας σε παγκόσμιο επίπεδο;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δημοσιεύει εβδομαδιαίες ηλεκτρονικές ενημερώσεις σε σχέση με την εξέλιξη της νόσου σε παγκόσμιο επίπεδο. Ενδεικτικά αναφέρονται οι παρακάτω σύνδεσμοι για προβολή χαρτών με αλληλεπίδραση: